DLACZEGO ŚWIAT NIE JEST SYMETRYCZNY?

Roman Gancarz§, Piotr WojciechowskiŞ

§ Instytut Chemii Organicznej, Biochemii i Biotechnologii
Politechniki Wrocławskiej

Ş Instytut Inżynierii Chemicznej i Urządzeń Cieplnych
Politechniki Wrocławskiej

Świat, w którym żyjemy nie jest symetryczny. Szczególnie uwidacznia się do w świecie ożywionym (rys. 1), gdzie możemy stwierdzić, że przewaga określonych form enancjomerycznych oznacza życie, a racemizacja - śmierć!

W pracy przedstawiono zagadnienia związane między innymi z chiralnością, naruszaniem symetrii poprzez niektóre oddziaływania słabe oraz hipotetyczną możliwością istnienia “lustrzanego świata”. Podano przykłady różnych fizjologicznych oddziaływań enancjomerów związków (thalidomid), a także zaprezentowano hipotezy dotyczące powstania “chiralnego życia”. Szerszy opis prezentowanych zagadnień można znaleźć w sieci internet pod adresem: http://www.iic.pwr.wroc.pl/~siechu/bio/publikacje/Alicja/alicja.htm

Przykłady chiralności w świecie ożywionym

Rys. 1. Przykłady chiralności w świecie ożywionym. Ślimaki gatunku Liguus virgineus posiadają muszle prawoskrętne, a osobniki zmutowane muszle lewoskrętne. Bakterie Bacillus subtilis normalnie tworzą kolonie w formie helisy prawoskrętnej, natomiast w podwyższonej temperaturze lewoskrętnej. Szukając analogii w świecie roślin możemy zauważyć, że niektóre rośliny pnące owijają się wokół podpór zawsze w jedną stronę, np. Lonicera sempervirens owijając się tworzy helisę prawoskrętną, a Convolvulus arvensis lewoskrętną.